(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.49. అధ్యాయః 049
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
కృష్ణేన భీష్మప్రశంసనపూర్వకం తంప్రతి యుధిష్ఠిరాయ ధర్మోపదేశచోదనా॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 12-49-0x(5452)(66716)
తతో రామస్య తత్కర్మ శ్రుత్వా రాజా యుధిష్ఠిరః।
విస్మయం పరమం గత్వా ప్రత్యువాచ జనార్దనం॥ 12-49-1(66717)
అహో రామస్య వార్ష్ణేయ శక్రస్యేవ మహాత్మనః।
విక్రమో వసుధా యేన క్రోధాన్నిఃక్షత్రియా కృతా॥ 12-49-2(66718)
గోభిః సముద్రేణ తథా గోలాంగూలర్క్షవానరైః।
గుప్తా రామభయోద్విగ్నాః క్షత్రియాణాం కులోద్వహాః॥ 12-49-3(66719)
అహో ధన్యో నృలోకోఽయం సమాగ్యాశ్చ నరా భువి।
యత్ర కర్మేదృశం ధర్ంయం ద్విజాగ్ర్యైః కృతమచ్యుత॥ 12-49-4(66720)
కథయంతౌ కథాం తాత తావచ్యుతయుధిష్ఠిరౌ।
జగ్మతుర్యత్ర గాంగేయః శరతల్పగతః ప్రభుః॥ 12-49-5(66721)
తతస్తే దదృశుర్భీష్మం శరప్రస్తరశాయినం।
స్వరశ్మిమాలాసంవీతం సాయంసూర్యసమప్రభం॥ 12-49-6(66722)
ఉపాస్యమానం మునిభిర్దేవైరివ శతక్రతుం।
దేశే పరమధర్మిష్ఠే నదీమోఘవతీమను॥ 12-49-7(66723)
దూరాదేవ తమాలోక్య కృష్ణో రాజా చ ధర్మజః।
చత్వారః పాండవాశ్చైవ తే చ శారద్వతాదయః॥ 12-49-8(66724)
అవంకంద్యాథ వాహేభ్యః సంయంయ ప్రచలం మనః।
ఏకీకృత్యేంద్రియగ్రామముపతంథుర్మహామునీన్॥ 12-49-9(66725)
అభివాద్య తు గోవిందః సాత్యకిస్తే చ పార్థివాః।
వ్యాసాదీస్తానృపీన్పశ్చాద్గాంగేయముపతస్థిరే॥ 12-49-10(66726)
తపోవృద్ధి తతః పృష్ట్వా గాంగేయం యదుపుంగవః।
పరివార్య తతః సర్వే నిపేదుః పురుషర్షభాః॥ 12-49-11(66727)
తతో నిశాంయ గాంగేయం శాంయమానమివానలం।
కించిద్దీనమనా భీష్మమితిహోవాచ కేశవః॥ 12-49-12(66728)
కచ్చిజ్జ్ఞానాని సర్వాణి ప్రసన్నాని యథాపురం।
కచ్చిన్న వ్యాకులా చైవ బుద్ధిస్తే వదతాం వర॥ 12-49-13(66729)
శరాభిఘాతదుఃఖార్తం కచ్చిద్గాత్రం న దూయతే।
మానసాదపి దుఃఖాద్ధి శారీరం బలవత్తరం॥ 12-49-14(66730)
వరదానాత్పితుః కామం ఛందమృత్యురసి ప్రభో।
శంతనోర్ధర్మనిత్యస్య న త్వేతదిహ కారణం॥ 12-49-15(66731)
సుమూక్ష్మోఽపి తు దేహే వై శల్యో జనయతే రుజం।
కింపునః శరసంఘాతైశ్చితస్య తవ పార్థివ॥ 12-49-16(66732)
కామం నైతత్తవాఖ్యేయం ప్రాణినాం ప్రభవాప్యయౌ।
భవానుపదిశేచ్ఛ్రేయో దేవానామపి భారత॥ 12-49-17(66733)
యచ్చ భూతం భవిష్యం చ భవచ్చ పురుషర్షభ।
సర్వం తజ్జ్ఞానవృద్ధస్య తవ పాణావివాహితం॥ 12-49-18(66734)
సంసారస్యేహ భూతానాం ధర్మస్య చ ఫలోదయః।
విదితస్తే మహాప్రాజ్ఞ త్వం హి ధర్మమయో నిధిః॥ 12-49-19(66735)
త్వ, హి రాజ్యే స్థితం స్ఫీతే సమగ్రాంగమరోగిణం।
స్త్రీసహస్రైః పరివృతం పశ్యామీవోర్ధ్వరేతసం॥ 12-49-20(66736)
ఋతే శాంతనవాద్భీష్మాత్రిషు లోకేషు పార్థివం।
సత్యధర్మాన్మహావీర్యాచ్ఛూరాద్ధర్మైకతత్పరాత్॥ 12-49-21(66737)
మృత్యుమావార్య తపసా శరసంస్తరశాయినః।
త్రివర్గప్రభవం కంచిన్న చ తాతానుశుశ్రుమ॥ 12-49-22(66738)
సత్యే తపసి దానే చ యజ్ఞాధికరణే తథా।
ధనుర్వేదే చ వేదే చ నిత్యం చైవాన్వవేక్షణే॥ 12-49-23(66739)
అనృశంసం శుచిం దాంతం సర్వభూతహితే రతం।
మహారథం త్వత్సదృశం న కంచిదనుశుశ్రుమ॥ 12-49-24(66740)
త్వం హి దేవాన్సగంధర్వానసురాన్యక్షరాక్షసాన్।
శక్తస్త్వేకరథేనైవ విజేతుం నాత్ర సంశయః॥ 12-49-25(66741)
స త్వం భీష్మ మహాబాహో వసూనాం వాసవోపమః।
నిత్యం విప్రైః సమాఖ్యాతో నవమోఽనవమో గుణైః॥ 12-49-26(66742)
అహం చ త్వాఽభిజానామి స్వయం పురుషసత్తమ।
త్రిదశేష్వపి విఖ్యాతస్త్వం శక్త్యా పురుషోత్తమః॥ 12-49-27(66743)
మనుష్యేషు మనుష్యేంద్ర న దృష్టో న చ మే శ్రుతః।
భవతో హి గుణైస్తుల్యః పృథివ్యాం పురుషః క్వచిత్॥ 12-49-28(66744)
త్వం హి సర్వగుణై రాజందేవానప్యతిరిచ్యసే॥ 12-49-29(66745)
తపసా హి భవాఞ్శక్తః స్రష్టుం లోకాంశ్చరాచరాన్।
కింపునశ్చాత్మనో లోకానుత్తమానుత్తమైర్గుణైః॥ 12-49-30(66746)
తదస్య తప్యమానస్య జ్ఞాతీనాం సంక్షయేన వై।
జ్యేష్ఠస్య పాండుపుత్రస్య శోకం భీష్మ వ్యపానుద॥ 12-49-31(66747)
యే హి ధర్మాః సమాఖ్యాతాశ్చాతుర్వర్ణ్యస్య భారత।
చాతురాశ్రంయసంయుక్తాః సర్వే తే విదితాస్తవ॥ 12-49-32(66748)
చాతుర్విద్యే చ యే ప్రోక్తాశ్చాతుర్హోత్రే చ భారత।
యోగే సాంఖ్యే చ నియతా యే చ ధర్మాః సనాతనాః॥ 12-49-33(66749)
చాతుర్వర్ణ్యస్య యశ్చోక్తో ధర్మో న స్మ విరుధ్యతే।
సేవ్యమానః సవైయాఖ్యో గాంగేయ విదితస్తవ॥ 12-49-34(66750)
ప్రతిలోమప్రసూతానాం ంలేచ్ఛానాం చైవ యః స్మృతః।
దేశజాతికులానాం చ జానీషే ధర్మలక్షణం। 12-49-35(66751)
వేదోక్తో యశ్చ శిష్టోక్తః సదైవ విదితస్తవ।
`ప్రవృత్తశ్చ నివృత్తశ్చ స చాపి విదితస్తవ॥' 12-49-36(66752)
ఇతిహాసపురాణార్థాః కార్త్స్న్యేన విదితాస్తవ।
ధర్మశాస్త్రం చ సకలం నిత్యం మనసి తే స్థితం॥ 12-49-37(66753)
యే చ కేచన లోకేఽస్మిన్నర్థాః సంశయకారకాః।
తేషాం ఛేత్తా నాస్తి లోకే త్వదన్యః పురుషర్షభః॥ 12-49-38(66754)
స పాండవేయస్య మనఃసముత్థితం
నరేంద్ర శోకం వ్యపకర్ష మేధయా।
భవద్విధా హ్యుత్తమబుద్ధిర్విస్తరా
విముహ్యమానస్య జనస్య శాంతయే॥ ॥ 12-49-39(66755)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి ఏకోనపంచాశోఽధ్యాయః॥ 49॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-49-1 అవస్కంద్యావరుహ్య వాహేభ్యః॥
12-49-11 యదుపుంగవో నిపసాదేతి శేషః।
తతో వృద్ధం తథా దృష్ట్వా గాంగేయం యదుకౌరవాః ఇతి ఝ. పాఠః॥
12-49-12 నిశాంయ ఆలోచ్య॥
12-49-15 ఛందమృత్యుః ఇచ్ఛామరణః।
నత్వేతదిహ కారణమితి ట. డ. థ. పాఠః॥
12-49-20 నహి రాజ్యే స్థితమితి ట.డ. పాఠః॥
12-49-21 భీష్మాదృతే మృత్యుమావార్య స్థితం కమపి న శుశ్రుమేతి ద్వయోః సంబంధః॥
12-49-26 వసూనామష్టానామంశేర్ఘటితో నవమః గుణైరనవమశ్చ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.